Feb 14

O pasado venres apareceu nun medio asturiano a seguinte noticia: L’ ALLA convoca la primer prueba de conocencia del gallego-asturiano. Non se trata dun asunto banal, como se pode comprobar no desenvolvemento da información, que esclarece o alcance dos propósitos da ALLA:

Les persones interesaes en contar con esti títulu van ser esaminaes de conocimientos llingüísticos básicos, puesto que la prueba ta estremada dafechu de la que va tener llugar en mayu, destinada a docentes d’Educación Primaria y Secundaria, qu’han d’amosar un nivel más altu pa poder cursar el ‘Curso de Capaticación en gallego-asturiano’.

O que a ALLA pretende é instaurar o seu propio certificado de lingua galega, cuxa posesión sería un requisito imprescindible para o exercicio da docencia de lingua galega na comarca do Eo-Navia: a tal efecto, a ALLA organiza un programa de capacitación de 120 horas (repartidas en tres fases, das cales a segunda xa foi realizada) que segundo consta explicitamente na web institucional da ALLA é a titulación oficial que s’esixe pra impartir el asignatura de Gallego-Asturiano en Educación Primaria y Secundaria.

Un problema científico

Que as fronteiras administrativas non sempre coinciden coas lingüísticas é unha obviedade que non debería facer falta suliñar. Porén, o caso do galego na comarca do Eo-Navia é un caso paradigmático de confusión entre ambos conceptos: só así se explica que, desde hai anos, a ALLA (e determinados grupos políticos) tenten destituir as falas eonaviegas do seu carácter de variedade histórica da lingua galega para pasar a considerala unha peculiaridade da lingua asturiana.

Afortunadamente, a historia da lingüística xa está suficientemente madura como para resolver con suficiente claridade este tipo de cuestións: non hai unha soa autoridade na lingüística románica, un só manual de dialectoloxía, un só paper en revistas de prestixio… que defenda a pertenza das falas eonaviegas ao asturiano, mentres que a súa adscrición ao galego é unánime. Cabe á ALLA a carga da proba, i.e. presentar argumentos, bibliografía e autoridades que permitan sustentar a súa postura, antes de emprender accións que carecen por completo de lexitimidade científica.

Un problema xurídico

A ALLA apóiase para as súas accións no Eo-Navia no criterio territorial, entendido na súa acepción administrativa: xa que as terras eonaviegas son parte da Comunidade Autónoma do Principado de Asturias, as falas desa zona por forza han de ser asturianas. E, como colofón, todo o que é asturiano entra no ámbito das competencias da ALLA.

A pregunta é simples: e logo, non poderían as institucións asturianas -incluída a ALLA- recoñecer que a lingua falada nas terras do Eo-Navia é unha variedade do galego e promovela como parte do patrimonio lingüístico asturiano, sen para iso terxiversar a historia e a realidade? Poder, poderían, pero non teñen a menor vontade de facelo, xa que á marxe de criterios políticos -nos cales prefiro non entrar- existen outros intereses. No Estatuto de Autonomía asturiano non se fai nin sequera mención á lingua galega falada en parte do territorio desa comunidade autónoma, por un deses feitizos que se tornan contra o feiticeiro: ao non recoñecer a existencia dunha comunidade galegofalante dentro do territorio administrativo gobernado polas institucións autonómicas, créase un vacuo legal á hora de implementar a política cultural desas institucións na zona en cuestión.

Tampouco nos Estatutos da ALLA se recoñece abertamente a existencia de falas galegas en territorio asturiano; ao invés diso, óptase pola ambigua denominación de gallego-asturiano. Así, o artigo 1, letra k dese texto establece como unha das competencias da ALLA: A todos los efectos la ALLA promoverá y velará por la variante lingüística gallego-asturiana o astur-galaica. Esa é a pedra fundacional dun proxecto ideolóxico de consideración desas falas como unha variante lingüística do asturiano, moi a pesar de todas as evidencias e probas científicas en contrario.

Porén, subsiste o problema da capacidade para expedir títulos oficiais. A ALLA posúe esa capacidade só no relativo á lingua asturiana, como preconiza o artigo 1, letra i, dos seus Estatutos: Colaborar en la formación del profesorado específico, en conexión con las instituciones pertinentes y pudiendo expedir certificaciones y documentos acreditativos. Polo tanto, só desde a consideración das falas do Eo-Navia como parte da lingua asturiana sería legalmente aceptable a emisión por parte da ALLA de certificacións e documentos acredidativos do seu coñecemento, xa que en calquera outra interpretación a súa misión limitaríase á defensa e protección desas falas, sen capacidade normativa sobre elas.

Pola súa parte, o Estatuto de Autonomía galego tampouco fai mención do galego exterior ou estremeiro, aínda que si se refere (no seu artigo 7º) ás comunidades galegas asentadas fóra de Galicia, concepto que só nunha interpretación moi laxa podería ser de aplicación no presente caso.

Un problema diplomático

Ocorre que a Real Academia Galega (RAG) conta con membros que representan o chamado galego exterior, i.e. as falas galegas do Eo-Navia, do Berzo, das Portelas e do Val do Ellas. Ao reclamar para si a potestade normativa sobre as falas do Eo-Navia, a ALLA declara as hostilidades coa RAG, que recoñece esas falas como parte do sistema lingüístico galego, e pode provocar un incidente entre os respectivos gobernos autonómicos, aínda máis por ser a ALLA unha entidade dependiente do Consejo de Gobierno del Principado de Asturias. Trátase dunha actitude, no mínimo, provocadora e pouco responsable, que non vai na liña de defender os dereitos dos falantes eonaviegos senón na de aumentar o campo de acción da propia ALLA e de desenraizar eses falantes da lingua á cal historicamente pertencen.

Pero aínda hai máis. É moi discutible que un título conseguido en tres fases cunha duración de 6 días cada unha, que ademais non consta en ningún catálogo oficial e cuxa homologación cun título superior necesita a aprobación estatal, poida presentarse como requisito imprescindible para a docencia. Sobre todo, porque o título de Filoloxía Galega si está recoñecido a nivel estatal, polo que, ao non existir un título equivalente no atinente á lingua asturiana, debería en boa lóxica ser o diploma de referencia para o ensino lingüístico no Eo-Navia, mesmo no caso de que esas falas pasasen a considerarse parte da lingua asturiana. Cousa que, polo demais, só poderá ocorrer -permítaseme o recurso ao humor- se o gremio dos lingüistas se emborracha de sidra.

Urxen respostas

A ALLA tomou a iniciativa, mandando a pelota ao campo contrario. En caso de que non exista reacción, sen dúbida considerará que non encontrará oposición para conquistar o territorio. Hai polo menos tres institucións que deben manifestar claramente a súa posición sobre este conflito suscitado pola ALLA: a Real Academia Galega, a Xunta de Galicia e o Ministerio de Educación e Ciencia español. Iso, sen contar coas previsibles reaccións que surxan desde os campos académico e social, que seguramente terán algo a dicir neste asunto.

4 Responses to “Intolerable actitude da Academia de la Llingua Asturiana, que convoca exames “oficiais” de lingua galega”

  1. Intolerable actitude da Academia de la Llingua Asturiana, que convoca exames “oficiais” de lingua galega Says:

    […] Intolerable actitude da Academia de la Llingua Asturiana, que convoca exames “oficiais” de lingu… filipediez.blogaliza.org/archives/372  por eusoneu hai 2 segundos […]

  2. Valentim R. Fagim Says:

    Filipe, todo este assunto negativo tem um único aspeto positivo (sabes como é, atrás do negativo sempre há algo positivo); mostrar como o jogo de dividir pode ser feito em qualquer lugar e como a categorização das línguas, a partir do poder, tem como objetivo central que não se altere o statu quo. Talvez algumas pessoas se deem conta assim de que vai o filme.

    abraço e parabéns polo blogue

    Valentim

  3. Helena Says:

    Filipe, a ALLA nos seus estatutos chama ao galego das Astúrias a “fala de entrambasaguas”

    A ALLA leva anos fazendo todos os verãos cursos de galhego-asturiano em Santo Antolim de Ibias, e inventou um padrão para a língua galega nas Astúrias que não o salta nenhum cigano, e que é o obrigatório que se aplica na administração segundo a Ley de Uso del Bable e del Gallegu-asturianu. Bom, mais ou menos como na Galiza e o afastamento do modelo internacional da língua seguindo o modelo regional e submetidor ao modelo e normas do castelhano (nas Astúrias as do bable regulado pola ALLA são por suposto dependetes do castelhano).
    O castelhano sempre se apresenta como língua extensa, e a nossa dividida todo o que se poda, e sempre isso bem abençoado com pessoas que comem desse caldo; e nas Astúrias já há alguns que comem do caldo do galego-asturiano.

    O simpático e que na RAG sempre houve e ainda há um núcleo de Académicos correspondentes da ALLA a começar polo (já falecido) asturiano Constantino Garcia, que sem chegar a saber a língua da Galiza foi o padronizador dela segundo modelos asturiaos, e quem dirigiu com métodos ALLAisticos -e por muitos anos- o instituto da Língua galega(ILG)-de onde procedem praticamente todos os novos académicos da RAG do independentista espanhol Ferrin.

    Por Isso eu guio-me pola única academia séria da Galiza
    http://www.academiagalega.org/

    Eu sou asturiana a e não tenho problemas para escrever aqui no modelo internacional e extenso e útil da minha língua

  4. Helena Says:

    Filipe, a realidade desde há anos é já assim.

    1-Se no ensino (basicamente ensino mas já há algum emprego na adm.) ou na administração das Astúrias queres o galego usar, o título de Ibias (os famosos cursinhos) tés que amossar.

    2- Se és beligerante público contra a língua da Galiza como variante alheia e imperial que se nos quer impor… muito medram as tuas opções de contrato.

    3- Se comes já o caldo da sopa boba do galego-asturiano, nunca você questione isso, pois os contratos de galego-asturiano de momento são interinidades e estão mui duros os tempos para perder o choio e um bom ordenado mensal.

    4- Se ao teu lugar de trabalho alguma entidade eunaviega enviar livros da nossa língua – na normativa que for não abençoada pola ALLA, denuncie isso como imperialismo, que quando haja postos fijos terá muitos pontos.

    soa esta música?… acho que aos reintegrantes da GZ sim

    Acho que graças a este artigo sr. Filipe já sabe mais das Astúrias e do galego das Astúrias